Kinh nghiệm thiết kế phông chữ


   Thiết kế phông chữ Việt thực ra là một tiện ích chẳng có gì to tát lắm so với việc lập trình hoặc thiết kế đồ họa, nhưng đã là con dân của máy vi tính thì ngày nào cũng phải gặp nó, những phông chữ thể hiện trên văn bản, trên tài liệu, trên các bản báo cáo, trên web… Do đó nó là một tiện ích không thể thiếu trên máy tính, mặc dù nhỏ, nhưng không có nó sẽ nhàm chán biết bao, chẳng lẽ cứ đi đi lại lại font Times New Roman, Arial, Tahoma, Verdana, rồi VNI-Times, VNI-Brush mãi thôi sao? Vì thế mà khi có một phông chữ nào đó mới lạ thì người dùng sẽ cảm thấy rất ưng ý, và rất muốn “trang điểm” cho tài liệu của mình thêm phần sinh động và đẹp mắt.
    Cũng vì các yêu cầu đó mà một số người muốn tự tạo phông chữ riêng cho mình, thứ nhất là mới lạ, khỏi sợ đụng hàng, thứ hai là có thể sửa chữa theo ý thích. Vậy muốn tạo phông chữ dùng trên máy vi tính thì chúng ta cần phải dùng chương trình gì đây? Cách sử dụng như thế nào và Phông chữ có định dạng ra sao?
Các định dạng phông chữ:
    Trước hết tôi xin nói về định dạng của phông chữ để chúng ta có thể nắm được các yếu tố cơ bản khi thiết kế cũng như các ứng dụng kèm theo nó. Phổ biến nhất là dạng True Type, tức là những phông chữ ta thường dùng như VNI-Times hoặc HL Thưpháp 1BK của chúng tôi chẳng hạn, kế đến là dạng Open Type, đây cũng là dạng True Type nhưng cao cấp hơn vì có độ sắc nét cao hơn và có thể tùy biến cho nhiều loại ngôn ngữ khác nhau trên thế giới. Các font Unicode như Times New Roman, Arial, Verdana thuộc dạng Open Type mà chúng ta thường quen dùng trên Internet. Một dạng nữa là Screen font, tức là Font dùng để hiển thị trên màn hình như MS serif, VK sans serif, Dialogdict. Loại font này thuộc dạng bitmap chứ không phải vector như True Type và Open Type. Screen font này hiển thị trên màn hình rất chuẩn và đẹp, vì nó được kết cấu trên từng pixel trên màn hình, tuy nhiên, khi in ra hoặc phóng lớn thì bị răng cưa, không đẹp bằng True type và Open Type.
    Dưới đây là các Icon để bạn dễ phân biệt phông chữ trên máy tính của bạn thuộc định dạng nào:
True Type Open Type Screen font
   Riêng các phông chữ dùng cho máy Macintost cũng có rất nhiều dạng nhưng trong phần này chúng tôi không nói tới, chỉ nói về các phông chữ cho PC trên hệ điều hành Windows mà thôi, vì dạng này thông dụng nhất. Từ các yếu tố này, nên người thiết kế phông chữ phải biết cách sử dụng và hiệu chỉnh các hình ảnh theo dạng vector, nhất là cách dùng các đường cong bezier và các tiếp tuyến trong các chương trình đồ họa như CorelDraw chẳng hạn.
Phần mềm thiết kế:
    Để thiết kế phông chữ True Type, bạn cần phải cài đặt chương trình Fontographer của Macromedia hoặc Font Creator Program của High Logic. Hai chương trình này sẽ biên dịch (compile) những ký tự bạn thiết kế để tạo thành một phông chữ.
    Sau khi download về, bạn giải nén và cài đặt như những chương trình khác. Công năng của các phần mềm này thì rất nhiều, nhưng ở đây chúng tôi chỉ nói lên những điều cơ bản nhất để hỗ trợ cho bạn trong công việc thiết kế phông chữ. Muốn tìm hiểu kỹ hơn, các bạn có thể xem phần Help của các chương trình ấy.
MACROMEDIA FONTOGRAPHER
    Đây là chương trình thiết kế chuyên nghiệp nhất, 90% phông chữ hiện có trên thế giới sử dụng chương trình này để thiết kế vì nó có rất nhiều tùy biến, file thiết kế được bảo lưu với dạng *.FOG để bạn có thể chỉnh sửa chi tiết về sau.
    Chương trình này không cho nhập hình vẽ từ ngoài vào mà bạn phải tự tay vẽ lấy ngay trên màn hình, điều này đòi hỏi bạn phải có chút ít kiến thức về đường cong bezier và tiếp tuyến như trong CorelDraw vậy.
    Để thiết kế, bạn nhấp đúp vào từng ký tự và dùng các công cụ vẽ trong chương trình để thể hiện, có thể chỉnh sửa theo ý muốn.
    Khi thiết kế xong, bạn dùng lệnh Generate Fonts để chương trình tạo thành phông chữ với các dạng khác nhau như True Type, Postcript, Bitmap dùng cho PC hoặc MAC đều được cả.
FONT CREATOR PROGRAM
    Cũng giống như chương trình trên, Font Creator Program cũng đòi hỏi bạn phải có chút ít kiến thức về đồ họa vector để vẽ từng ký tự một trong bộ phông chữ, tuy nhiên chương trình này cho phép bạn được nhập ảnh vào ký tự bằng lệnh Import Image, lệnh này có thể biến 1 ảnh JPG hoặc Bitmap thông thường thành dạng vector để dễ dàng xử lý.
    Để nhập ảnh (tức là những chữ viết bên ngoài, dùng máy Scanner đưa vào thành 1 file hình ảnh), bạn nhấp đúp vào ký tự muốn vẽ, mở menu Tools – Import Image và chọn ảnh muốn đưa vào ký tự ấy. Ứng dụng chức năng này, bạn có thể viết các con chữ thư pháp trên giấy, sau đó dùng máy scanner quét thành file hình ảnh đưa vào máy tính để tạo thành phông chữ thư pháp chẳng hạn.
    Chương trình này tạo trực tiếp thành True Type Font *.TTF và có thể chỉnh sửa ngay trên file TTF ấy.
    Riêng các lệnh tùy biến khác như Transform hàng loạt, metric, change weight cũng như các công năng chuyên nghiệp khác thì không hay và đầy đủ bằng chương trình Fontographer, nhưng dân nghiệp dư có thể dễ dàng dùng chương trình này để thiết kế.
    Riêng về cách bỏ dấu tiếng Việt, chúng tôi đang cố biên soạn thành một File trợ giúp CHM vì tiếng Việt có rất nhiều bảng mã khác nhau, nào là Unicode, VNI for Windows, BachKhoa, TCVN3, Vietware… nên không thể nói đầy đủ trong phần này được. Để nghiên cứu, bạn nên mở một phông chữ nào đó thuộc mã tiếng Việt tương ứng, rồi quan sát cách sắp xếp các dấu theo vị trí nào, theo ký tự nào trong bảng, từ đó rút ra những ứng dụng thích hợp cho việc thiết kế của mình. Sau khi biên soạn xong file trợ giúp ấy, chúng tôi sẽ thông báo cho các thành viên biết để các bạn có thể download về sử dụng. Chúc các bạn thành công.

<p class="postmetadata alt"> <small> Bài viết này được gởi vào ngày Saturday, March 1st, 2008, 8:37 pm và được ghi trong chuyên mục <a href="http://www.hunglan.com/?cat=10" title="View all posts in Hỗ Trợ" rel="category">Hỗ Trợ</a>, <a href="http://www.hunglan.com/?cat=3" title="View all posts in Thiết Kế" rel="category">Thiết Kế</a>. Bạn có thể theo dõi bất cứ lời bình nào của bài viết này thông qua <a href='http://www.hunglan.com/?feed=rss2&#038;p=23'>RSS 2.0</a>. Bạn có thể bỏ qua việc ghi lời bình này. Pinging hiện chưa được phép thực hiện. </small> </p>
  1. #1 by phạm tăng linh - March 20th, 2008 at 10:05

    con đã download các file mà thầy đã cho trên web nhưng khi down xong con vẫn chưa sử dụng được ,thầy chỉ con với .
    con cám ơn

  2. #2 by Chủ nhiệm - March 20th, 2008 at 12:21

    Mong con nói cụ thể là file nào hoặc phần mềm nào? Con có thể xem thêm bên trang Download để biết thêm cách cài đặt cũng như cách dùng phông chữ.
    Chúc con vui khỏe.

  3. #3 by xuanden - September 13th, 2008 at 12:15

    tôi c duó unikey + font chử thư pháp rồi mà vẫn không ứng dụng được
    xin giúp đở
    rất cám ơn

  4. #4 by xuanden - September 13th, 2008 at 12:22

    tôi có download unikey+ font chử thư pháp rồi, nhưng vẫn không ứng dụng được, xin hỏi xem tài liệu củ coi ỡ đâu, tôi nhớ trước đây, tôi đã có coi
    và làm được , tôi lớn tuổi, hay quên, bây giờ cần thì làm không được
    xin giúp đở
    rất cám ơn
    xuân đến

  5. #5 by Chủ nhiệm - September 13th, 2008 at 14:09

    @XuanDen: Phông chữ thư pháp cũng bình thường như các phông chữ khác thôi, sau khi install fonts vào máy, bác restart máy tính lại rồi dùng như bình thường. Có điều bác cần nhớ chọn đúng mã Tiếng Việt trong Unikey là Bachkhoa HCM2 còn kiểu gõ thì tùy ý bác, dùng Telex, VNI hoặc VIQR đều được cả.
    Bác có thể vào trang Download xem, cháu có hướng dẫn kỹ về Mã Tiếng Việt và cách chọn mã tiếng Việt rồi.

  6. #6 by Nguyễn Thái Dũng - December 10th, 2009 at 15:30

    Thầy có thể gửi cho con phần mềm MACROMEDIA FONTOGRAPHER và hướng dẫn qua được ko ạ. con đang định vẽ thêm dấu cho 1 số font tiếng anh con đã download, để sang máy MAC phục vụ thiết kế ạ. Hiện tại con đã tìm kiếm nhiều mà mãi chưa down được phần mềm thầy ạ…Thầy giúp con nhé thầy. Con cảm ơn thầy trước ạ

  7. #7 by Chủ nhiệm - December 10th, 2009 at 17:28

    @Dũng: Rất tiếc em ạ. Hầu như tất cả các bản có trên CD thị trường đều bị lỗi, cài không được. Bản download về cũng vậy. Nếu muốn thì em phải chấp nhận mua bản quyền của họ thôi em à.

  8. #8 by Thùy Dương - July 20th, 2013 at 10:08

    Thưa chú HùngLân, cảm ơn chú về bài viết trên, nó rất hữu ích với những người mới tìm hiểu về font chữ như cháu.
    Do yêu cầu công việc cháu cần tạo ra một font chữ tiếng Việt hiển thị dạng chấm chấm. Qua tìm hiểu cháu biết mình có thể dùng phần mềm đồ họa vẽ ra từng kí tự dạng chấm chấm rồi Import vào phần mềm font. Nhưng để tạo ra các kí tự dạng chấm chấm cho đều và đẹp (có thể dựa theo 1 font nét liền) thì cháu chưa biết cách làm sao cho nhanh, đẹp và đều. Vậy cháu mong chú và các anh chị chỉ bảo, hướng dẫn cháu.
    Cháu cám ơn rất nhiều ạ. Mong nhận được hướng dẫn sớm từ chú!

XIN LƯU Ý

Trước khi đặt câu hỏi, xin hãy đọc kỹ các phần comments trước đây để khỏi bị trùng lắp, vì chúng tôi không có đủ thời gian trả lời lặp đi lặp lại nhiều lần. Đồng thời, xin hãy viết bằng tiếng Việt có dấu để khỏi hiểu nhầm từ ngữ. Bộ gõ tiếng Việt đã được chúng tôi tích hợp vào trong trang web này và quý vị có thể gõ theo kiểu Telex, VNI hoặc VIQR đều được cả. Do đó, các nội dung không dấu sẽ bị coi là spam và sẽ tự động bị xóa khỏi mục này. Xin kính báo.


(sẽ không hiển thị)
  Chọn kiểu gõ tiếng Việt: TELEX VNI VIQR Tắt
<div style="padding: 3px; border: 1px solid #DDD;">Bạn cũng có thể dùng một số định dạng HTML code thông thường như:<br> - Gõ &lt;b&gt;chữ đậm&lt;/b&gt; sẽ thành <b>chữ đậm</b>.<br> - Gõ &lt;i&gt;chữ nghiêng&lt;/i&gt; sẽ thành <i>chữ nghiêng</i>.<br> - Gõ &lt;b&gt;&lt;i&gt;chữ đậm nghiêng&lt;/i&gt;&lt;/b&gt; sẽ thành <i><b>chữ đậm nghiêng</b></i>.<br> - Gõ &lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;chữ màu đỏ&lt;/font&gt; sẽ thành <font color="#FF0000">chữ màu đỏ</font>.<br> - Gõ &lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;&lt;b&gt;chữ màu đỏ đậm&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; sẽ thành <font color="#FF0000"><b>chữ màu đỏ đậm</b></font>.<br> - Gõ &lt;img src=&quot;path&quot;&gt; để đưa hình vào (với path là đường dẫn của hình trên net với chiều rộng không quá 600 px).<br> - Gõ &lt;blockquote&gt;đoạn văn&lt;/blockquote&gt; để trích dẫn đoạn văn.</div>

  1. No trackbacks yet.