Quên nữa… những lúc cúp điện thì em cũng buông tha ta, vì lúc ấy nóng chịu không nổi, ta phải bỏ của chạy lấy người, cái máy lạnh Toshiba của ta ạ!

Mới đọc qua cái tựa đề chính là câu hát tuyệt vời của Nhạc sĩ Từ Công Phụng khi xưa, nghe nó lãng mạn làm sao…

Cá nhân là chỉ mình ta biết và công khai là mọi người đều biết. Mối nguy tiềm ẩn chính là kiểu lãng mạn cá nhân vì chỉ riêng người ấy biết thì rất nhiều điều suy nghĩ có thể xảy ra, hư có thực có và thường thì thực rất ít mà hư ảo thì nhiều, dễ hướng con người ta vào những điều sai trái khác nhau làm lung lạc tinh thần và ý chí, rất dễ gây sứt mẻ tình cảm. Riêng kiểu lãng mạn công khai lại mang tính cố tình, cố tình lãng mạn để thực hiện một điều gì đó như viết lách, sáng tác nhạc, vì người nghệ sĩ rất cần những kiểu lãng mạn này cho tác phẩm của mình nên tác giả bày ra nhiều kiểu lãng mạn khác nhau để mà viết, hoàn toàn hư cấu chứ không phải là thật, nên kiểu lãng mạn công khai này hầu như không tiềm ẩn mối nguy nào hay kiểu lợi dụng nào cả, vì nó công khai trên tác phẩm của mình chứ không hề giấu diếm vụ lợi cho riêng ai.

Biết là vậy nhưng hiểu được nó cũng không phải chuyện dễ dàng. Rất nhiều người vợ thường hiểu lầm chồng về điều này, cứ tưởng rằng chồng đang mơ màng đến một bóng hình nào đó trong dĩ vãng cũng như trong tâm tưởng, sinh ra hờn giận và nghi ngờ, nhưng sau đó nếu như nàng hiểu ra và biết được anh chồng chỉ lấy hình tượng lãng mạn công khai để sáng tác thì nàng không còn buồn hay trách móc nữa, vì cái giá trị chân thực của một người chính là nhân cách của người đó, hiểu và tin nhau, đó chính là cơ sở cho hạnh phúc vững bền. Những lúc nàng chưa hiểu thì anh chồng cũng buồn và khó xử lắm, vì một bên là nghệ thuật, một bên là bản thân mình công khai chứ có gì mà phải giấu diếm, ý nhạc lời thơ muốn bay bổng thì phải có yếu tố lãng mạn, chứ răm rắp một chiều thì dẹp bút nghiên nhạc nhụng đi cho rồi. Điều cần thiết là cả hai có thể tạo niềm tin vững bền được hay không, và người vợ có hiểu được dụng ý của chồng để cho chồng sáng tác hay không, đó chính là chìa khóa của vấn đề chứ chẳng có mối nguy tiềm ẩn nào ở đây cả, riêng tôi thì tôi tin là mình đã có chìa khóa, đó chính là tình yêu tôi dành cho nàng một cách trọn vẹn. Chắc chắn là nàng đã hiểu, do vậy nên tình yêu và sáng tác âm nhạc vẫn song hành với nhau trong cuộc đời mình là thế.

Bởi vậy không ít người vẫn cho rằng chú già sao mà lãng mạn thế không biết, nào nhạc nào thơ thế mà vẫn không đủ, mà cũng cảm thấy không sao đủ được, vì mấy tháng nay cứ chờ vợ lên, rất nhiều lúc nhớ, và nỗi nhớ xoay qua thành cảm hứng, thế là mình lại lãng mạn… công khai, mới viết cho vợ yêu bản nhạc này, vẫn đang chờ em đến đây như ngày xưa chúng ta vẫn chờ nhau…

Chờ em
đêm từng đêm
Miệt mài nỗi nhớ trong dịu êm
Cành hoa lan rớt nhẹ bên hiên
ngỡ như là bước chân em.
Sao Khuê mau nối lại nhịp cầu
Sông Thương xuôi bến mộng tìm nhau
để trăng sao
hờn ghen nhau
vì ta đã có em yêu.

Ngập ngừng tay em khua làn tóc xõa mềm
nghiêng nghiêng em cười trong gió ngàn
ngỡ là thần tiên đang xếp cánh
đến bên đời ngạt ngào hoa nắng.

Mình cầm tay nhau đón lấy hương yêu đầu
tựa như mây gió đang tìm nhau
trong ngàn lời yêu thương đắm đuối
để một lần thấy sao ngọt môi.

Sàigòn, tháng 5/2010.

Mới đó mà hơn hai tháng không đi lễ nhà thờ mỗi sáng sớm cùng em, có lẽ thân cò cũng quen giờ thức dậy sớm lặng lẽ đi một mình. Hai tháng chưa đủ ngủ quên giấc sáng, vẫn giật mình lôm côm ngồi dậy mở máy, lúc thì soạn nhạc, lúc thì viết blog bên tách cà phê thơm lừng, thành phố giấc sáng vẫn yên bình không kém gì thôn quê, có lẽ dân tình quen kiểu dậy trễ, đi làm trễ, riêng mình thì cái phút giây sáng sớm ấy thật quý và thật thích, viết lách lung tung xong, nhắn tin cho em vài dòng, một ngày mới đầy tràn niềm vui mới, chiều đi làm về đi lễ nhà thờ bù cho buổi sáng ở quê.

Hai tháng qua rất mau vì công việc cuốn hút, vẫn chạy đều, vẫn xoay chung với cái vòng đời. Từ trên lầu nhìn xuống, hôm nào cũng thấy ông cụ ngồi xe lăn bán vé số, sáng ra ngồi xếp vé, buổi trưa có lẽ ông cụ buồn ngủ quá nên ôm cái túi tiền gục mặt vào bàn vé số ngủ say sưa, có lẽ ai nấy cũng thương ông cụ nên không bị lấy cắp vé. Hai tháng nhìn xuống sân lúc nào cũng thấy chiếc môtô của mình phơi nắng, tại chiếc xe của mình dài quá đưa vào mái thì choán hết lối đi, đành phải để vậy, thử sức với nắng Sài Gòn xem chịu nổi không cho biết.

Hai tháng với hai cô học trò hiền lành chịu khó và ba em khác đang chờ kịch bản, chỉ mong các cháu thành tài thay cho chú, lúc đó chú sẽ không thèm vẽ truyện nữa đâu, xách môtô chở madame đi dọc đường đất nước với cái giá vẽ và cái laptop, hy vọng nơi đó có wifi, cháu có ước mơ, chú cũng có mơ ước, đơn giản thế thôi mà. Hai tháng với nhí nhố họp hành và với những ly cà phê sữa đá ngán ngẩm, với chị biên tập, với anh nhà văn, nhà báo và cả nhà láo, nổ còn hơn đại bác, nhưng muốn nổ cỡ nào cũng được, miễn sao có kịp kịch bản để công việc vẽ trôi chảy là OK thôi.

Hai tháng với cái màn hình lúc nào cũng ở trước mặt, dâm thư hở ngực lưng trần bầu bì tạp nhạp ngày nào cũng đầy dẫy trên cái mặt bằng đáng sợ của văn hóa hôm nay, chuyện tào lao và giả dối nhiều đến chóng mặt, chuyện cần biết thì nói bâng quơ hoặc nín tịt, lại phải mon men ra ngoài để biết thêm đôi điều, giá như cái vốn ngoại ngữ của mình khá một tí thì đỡ quá, nhờ anh Gúgờ dịch thì ảnh cứ thế mà làm, mình cứ thế mà đọc kiểu nào cũng được, nhưng nhờ đó mà cũng biết được lem nhem đôi điều.

Hai tháng với những hoài niệm xót xa đến chạnh lòng trong những ngày nghỉ lễ, chạnh lòng là vì ngày ấy ba mươi lăm năm trước đây, chính mình chứng kiến, có giết được tên đế quốc hay thực dân nào đâu, chỉ thấy người Việt chúng ta giết nhau để giành lấy… vinh quang, một triệu người hể hả trên nước mắt của một triệu người khác ngậm ngùi. Giá như nên quên đi, mở rộng bàn tay hòa hợp hòa giải với nhau để chung tay xây dựng đất nước thì hơn.

Hai tháng với các anh bảo vệ ngày nào cũng dang nắng giữ xe, giữ của, với chị công nhân vệ sinh ham đánh số đề, trúng được một lần nên ngày nào cũng hỏi chú Năm hôm qua mơ thấy gì. Hai tháng với đồng nghiệp vừa nhí nhảnh vừa tào lao, người đang mống chuồn người lại có vợ lẻ, chỉ ăn nói loạn xà bần cho vui thôi chứ rất tình cảm và rất chân thật, họ gọi mình là vị… cha già của phòng chứ không phải của dân tộc đâu. Hai tháng với những ổ gà trên con đường quen thuộc đi làm mỗi sáng, quán bún này, gánh cháo nọ, nhà hàng kia cũng bắt đầu quen dần, nhưng vẫn nhớ bát canh nóng của vợ hơn tất cả, rồi hai tuần lại về, lại nhâm nhi bát canh mình thích bên người yêu thương.

Và hai tháng với công việc bộn bề nên những entry trên blóc ít hơn, còmmen ít hơn, vì chẳng qua ngoài công việc ở văn phòng, chiều tối về nhà còn phải làm thêm một số việc cho khách hàng khác để khỏi bị thúc hối, khỏi bị chửi và cũng có thể kiếm thêm tí tiền còm trả tiền điện, anh con trai mới tặng cho cái máy lạnh thì mình phải lo mà trả tiền điện chứ. Nói thế chứ làm sao mà quên blóc được, vì mỗi ngày đi làm, nhìn anh bảo vệ đứng giữ cửa, nhìn cô em tiếp thị lúc nào cũng đứng bên cửa hàng dược phẩm (chắc là mỏi chân lắm), nhìn chị gánh bán hủ tiếu xào hay hủ tiếu chay gì đó ngày nào cũng nhìn khách qua đường với ánh mắt mời mọc thấy mà tội, nhìn cặp vợ chồng bán mì gõ với hai đứa con vào đại học, nhìn cả gia đình chị bán bánh mì bên kia đường một mẹ và bốn đứa con trai cùng bán, nhìn hoàn cảnh cô học trò có cha sang Mỹ lấy vợ khác bỏ bốn mẹ con ở lại, đứa nào cũng vào đại học, nhìn anh chàng đang bán đồ la dọc đường… và biết bao cái nhìn khác có thể viết hàng trăm entries được, nhưng làm sao có được thời gian, trong lúc nó cứ qua đi trên vai ta lạnh lùng và êm đềm, khi nhìn lại thì đúng như Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói: đời đã xanh rêu…

Trẻ vẫn cho là tuổi xanh, già cũng thấy màu xanh của rêu, trong tim vẫn là màu xanh của hy vọng, của ước mơ, để sau này không phải thấy những xót xa ray rứt của cuộc đời trên blóc, mà thấy trên đó những điều vui, những nụ cười, cho quên ngày tháng nào đó đang qua đi…

Trời ạ, chẳng lẽ mặt trái của vinh quang chỉ là như thế? Ánh hào quang trở thành… xác thịt bình dân thế thôi sao? Chỉ là chiếm đoạt thể xác nghĩa là xong. Hóa ra là cái vốn tự có của người con gái cũng có giá khá cao ấy nhỉ? Nhưng cái giá ấy sao mà cay quá, sao mà đắng quá. Vốn tự có quý vì biết gìn giữ và coi trọng nên nó quý, chứ nếu xét ra thì lên giường nhà ngói như nhà tranh, chỉ một lần thỏa mãn thì có gì đáng quý đâu. Thế mà quý ông ai nấy cứ coi chuyện chiếm đoạt ấy là điều ắt có và đủ, là chứng tỏ nó phải biết nằm xuống mới có cơ hội vươn dậy, tôi cho đó là một suy nghĩ thấp hèn và tầm thường quá. Bây giờ anh có chức, có quyền, có tiền, có địa vị, anh muốn lăng xê đưa em nào lên là quyền anh nên anh tha hồ chứng tỏ quyền uy của anh bằng vốn tự có của người ta trên giường, nhưng rồi mai đây, quyền uy anh còn mãi không? Tiền bạc anh còn mãi không? Anh nói người ta có còn nghe không? Hay là người ta sẽ coi anh như một vết nhơ già cỗi, có thể trước mặt anh, người ta nuốt hận, nén lòng quên đi cái nhục để mà sống, nhưng sau lưng anh, người ta coi anh như một con thú không hơn không kém. Anh có thể coi đó là một cái giá vinh quang dựa trên sự sòng phẳng, mà anh quên đi rằng, những giọt nước mắt của lần hiến thân ấy bị nuốt xuống đâu đó trong họng và trong hồn, nó cũng biết rên rỉ…

Nhưng lạ một điều là không phải chỉ anh là người đáng trách đâu, mà kẻ đáng trách có khi nằm ở vai kia nữa, vì một người có tài năng có thể tự dựa trên khả năng mình mà vươn lên, lên không nổi thì thôi, nhưng không thiếu những em bất tài, chỉ biết đem cái nhan sắc dao kéo và cái vốn tự có ra làm nấc thang để bước lên danh vọng thì nói của đáng tội, cũng đáng lắm. Mà nếu thế thì cái vốn tự có ấy nào có ra gì, chỉ là những nhu cầu nhục dục hết sức tầm thường, nhưng người ta vẫn làm, vẫn thỏa mãn, để vin vào vai mà vươn lên trên một mặt bằng nghệ thuật dỏm, ca sĩ nhảy nhiều hơn hát, nhà văn cởi nhiều hơn viết, thành ra cái đống rác văn hóa nghệ thuật lệch khuôn ngày một nhiều hơn, tư tưởng chiếm đoạt, hưởng thụ, trả giá nằm trên môi miệng nhiều hơn, sự thanh cao và chuẩn mực bốc hơi đâu mất, chỉ còn lại những thứ rất chi là trơ trẽn trên giường, nơi văn hóa và vinh quang hành lạc để trao đổi lẫn nhau, sau này sẽ trưng ra công chúng những thứ nghệ thuật dỏm.

Một vài anh bạn hôm ấy cho tôi là kẻ bảo thủ, nhưng cũng có một vài người rất đồng thuận với tôi, song anh bạn của tôi vỗ vai tôi và bảo rằng, chuyện anh muốn chỉ có trong mơ thôi, cuộc sống bây giờ phải thế, lắm khi phải tàn nhẫn như thế để mua lấy vinh quang. Tôi chỉ cười và nói với các bạn rằng, nếu sự cổ hủ làm cho tôi biết đứng thẳng, làm cho tôi biết nhìn thẳng vào mắt con tôi để nói cho chúng biết thế nào là giá trị đạo đức thì tôi chấp nhận mình mang tiếng cổ hủ, chứ vinh quang trong cay đắng và tủi hổ như thế thì tôi thấy xót quá, vết thương trên thân thể xã hội nhiều quá rồi, không nên làm đau thêm nữa.

Trời ạ! Có ai biết đâu rằng cơn thịnh nộ của Thần Chân Lý đã đến, vì sau khi cơn bão từ lan tỏa từ đô thị cho đến thôn quê, các mạch truyền thông của nước ta bỗng dưng bị virus xâm nhập, thoạt nhìn thì chẳng thấy gì, vẫn hoạt động bình thường, phải gọi là tối ưu mới đúng, mạng ây-đi-étx-eo chạy vèo vèo như đường đua Grand Prix, mấy chục mạng Vi-phôn hay mô-bai mô-biếc gì cũng không hề bị nghẽn, nhanh thấy mà thương luôn á, nhưng vì con virus quái ác kia nó xâm nhập mau quá, không biết nước ngoài ra sao, chứ Việt Nam ta từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau hễ có cái gì liên quan đến truyền thông là nó lây lan nhanh đến mức độ chóng mặt, và cái sự lây lan này mới là điều đáng nói, chẳng phải lây lan bệnh hủi hay lây lan virus Êbôla, cũng chẳng phải lây lan Xi-đa hay Siêu vi B gì ráo, mà lại lây lan một thứ đúng là Thượng đế cũng phải khoái: Đó là virus Sự Thật!

Quả thực, hễ ai có một thao tác gì về mặt truyền thông thì bị ảnh hưởng ngay lập tức, nghĩa là bỗng dưng ai nấy tự dưng nói thật, khai thật ra tuốt luốt những gì lâu nay mình đã lừa dối… lừa dối Chúa, lừa dối xã hội, lừa dối cộng đồng, lừa dối vợ con vân vân và vân vân… Cứ ai nấy vừa đăng nhập vào mạng hoặc Alô một tiếng là bị dính chấu, tự nhiên không đánh mà khai sạch sành sanh không sót một thứ gì, và đó chính là một đại họa cho con người, vì nghe đâu VN mình bây giờ truyền thông phủ sóng 100%, từ dân tộc Mường ở Sơn La cho đến Bác Ba Phi ở mũi Cà Mau đều có điện thoại di động alô suốt ngày, do vậy mà nó lây lan với mức độ vô cùng khủng khiếp. Bản thân tui lúc đầu nghe nói thì hoảng quá, vội alô báo cho người này người nọ biết mà tránh, ngờ đâu quá ngây thơ mà quên đi rằng: việc alô chừng nào nó lây nhanh chừng ấy, bạn bè lại alô tiếp và mức độ lây lan virus Sự Thật này theo cấp số nhân, chỉ trong vài giờ là gần hết dân số con Rồng cháu Tiên của chúng ta bị nhiễm virus Sự Thật rất kinh hoàng này.

Nhưng mà lạ ghê nghen, sự thật mà sao lại kinh hoàng nhỉ? Ai mà không muốn sống với những con người chân thật và chân chính? Đáng ra có được sự thật thì ai nấy phải vui mừng mới đúng chứ? Sao lại trái khoáy như thế này? Chẳng biết sung sướng ra sao, nhưng tui lỡ bị lây rồi thì cho nó lây tá lả trong người mình luôn, cứ việc vô mạng mà xem tình hình nó thế nào rồi…

Ôi, thì ra bây giờ mới biết, điều đập vào trước mắt ống kính của phóng viên ghi hình được ngay tại Kho bạc Nhà nước là hàng lớp hàng lớp ôtô sang trọng của các quan đem đến nộp lại tiền tham nhũng bấy lâu nay, kiểu này chắc nhân viên kho bạc làm việc mệt xỉu, Sở lao động phải bố trí thêm một lô nhân viên cùng hàng chục bàn nộp tiền bày ra khắp góc phố, ngân sách Nhà nước đột nhiên tăng vọt đến mức chóng mặt, hàng loạt quan chức sau khi nộp tiền cũng trả luôn cái ôtô mới cóong rồi liếc nhìn một cách tiếc rẻ cái ôtô bóng lộn kia lần cuối đoạn cuốc bộ về nhà… hàng loạt quan tòa đứng ra xin lỗi những người bị án oan, hàng loạt luật sư đem nộp lại tiền chạy án, gần mấy trăm ông tiến sĩ thạc sĩ đem trả lại những cái bằng dỏm từ lâu nay, rồi nào là Giám đốc sở, phó giám đốc Cty này cty nọ đột nhiên từ chức và làm bản kiểm điểm vì lâu nay xài bằng giả, trò xin lỗi thầy vì dối thầy hôm qua cúp cua đi hát karaôkê, thầy xin lỗi trò vì lâu nay nâng điểm vô tội vạ, ông bộ trưởng này, ông thứ trưởng kia tự dưng hiền lành thấy mà thương, một lòng vì dân vì nước. Mấy bà nội trợ đi chợ chẳng thấy cãi vả gì, mua đồ ăn thức uống không cần phải trả giá, không hề nói thách, thấy giống như ở trên thiên đàng vậy, ai nấy ra ngõ tay bắt mặt mừng, kể lại những gì lâu nay lỡ lừa dối nhau, ông ăn chả bà ăn nem thế nào cứ vậy mà khai tuốt luốt… vân vân và vân vân…

Tưởng rằng một cơn gió mát đang thổi vào lòng người, virus Sự Thật đã vô hình trung đưa tất cả chúng ta lên thiên đàng hưởng phúc ráo trọi, nhưng…

Khổ nỗi con virus này nó chỉ cho người ta nói thật thôi mà không cho người ta một điều quan trọng hơn sau đó, ấy chính là sự Tha Thứ, do vậy mà Trời hỡi, sau khi hàng loạt sự thật bị lòi ra, tưởng rằng xã hội cứ thế mà thăng hoa, ngờ đâu cái tăm tối của lòng người lại sôi lên sùng sục, ngày xưa mày ép tao nhé, ngày xưa mày ăn hối lộ của tao nhé, ngày xưa mày xài bằng giả mà lên mặt ức hiếp tao nhé, ngày xưa bà đi ngoại tình với thằng đó bây giờ mới khai nhé, ngày xưa ông mua nhà cho con bồ nhí bây giờ giấy tờ nhà đâu rồi đưa đây, ngày xưa anh có hai đứa con rơi mà giấu tôi nhé, ngày xưa… và ngày xưa… với những tức tối hằn trong những đôi mắt long lên sòng sọc nhìn nhau như kẻ thù, vì sự thứ tha chẳng tìm thấy đâu, và thế tưởng rằng yên ắng, ai ngờ lại đáng sợ hơn. Hóa ra sự thật cũng có cái giá của nó, và cái giá của nó kể ra cũng khá đắt.

Đang lúc người ta đang bày mưu tính kế để trả đũa những cơn đày ải ngày trước thì Thượng đế phát hoảng, bèn gọi điện ngay cho ông trùm Norton liệu mà diệt con virus sự thật kia ngay lập tức, nếu không e án mạng sẽ xảy ra liên miên, không chừng còn tồi tệ hơn. Ông Norton thì tay nghề quá rõ nên đối với dạng virus này chỉ là đồ tép nhem, chỉ vài giờ là ổng kiểm soát và diệt được ngay, tuy nhiên ổng không chịu cho free mà đòi trả tiền bản quyền phần mềm mới đắng chứ, dân VN mình quen xài phần mềm chùa từ lâu nay rồi nên lấy đâu ra tiền mà trả, và thế là phải nhờ đến cái cậu học sinh dạo nào bẻ khóa trang web ấy bẻ giùm cái Norton cho dân VN mình xài gấp chứ người ta đang hăm he trả thù giết nhau tới nơi. Cậu nhóc liền lên bàn phím múa may một hồi và bẻ khóa cái rụp, thế là virus sự thật chết thẳng cẳng, vì thế mới có ngày hôm nay.

Ấy thế mà tôi cảm thấy như trăng nay đã nghẹn, như bị những đám mây chảnh chọe của cuộc đời làm vấy bẩn, che mất đi cái huyền diệu vốn có của nó chiếu xuống cho đời, thậm chí nó không chiếu nổi cái ánh sáng đẹp như mơ kia vì biết bao điều trái khoáy dở hơi của chính chúng ta đã làm trăng mắc nghẹn, nấc từng cơn lập lòe cho nhân gian dật dờ theo. Chẳng qua là vì mới đây, trong số hằng trăm bài thơ của hơn hai trăm tác giả tham dự Cuộc thi Thơ Đồng bằng Sông Cửu Long, bài thơ “Trăng nghẹn” của Nhà thơ Hoài Tường Phong đoạt giải Nhất, ấy thế mà chẳng hiểu vì sao, các nhà Quản lý Văn hóa nghệ thuật cho rằng nhạy cảm thế nào ấy mà lại can thiệp thô bạo với tác giả, đề nghị tác giả từ bỏ giải thưởng đó đi, không dám trao giải, vì thế này… vì thế kia…, nhưng tôi rất cảm kích với Tác giả bài thơ, ông cương quyết không chịu nhượng bộ, cho dù sửa lại một chữ “chưa” bằng chữ “chờ” ở câu cuối, ông bảo rằng không dám trao giải thì thôi, chứ có giải thì ông nhận chứ chẳng việc gì lại rút khỏi giải, xảy ra chuyện này nghĩa là các vị quản lý văn hóa ấy vẫn còn run sợ trước những sự thật đến mức phũ phàng trên những câu từ chắt lọc mà nhà thơ dám viết ra. Tại sao lại quái gở như thế? Chúng ta hãy đọc bài thơ này đi! Tác giả sai chỗ nào hoặc vu cáo ai đâu mà cho là nhạy cảm nhỉ?

TRĂNG NGHẸN

Hoài Tường Phong

Mẹ sinh tôi vào một đêm rằm mưa gió ngày xưa,
Lúc chào đời đã lỡ hẹn cùng vầng trăng viên mãn.
Vùng tản cư hồi nầy ruộng hoang nhà trống,
Rước được bà mụ vườn, ngoại cực trần thân.
Tôi lớn trong quê mùa như cây tạp vườn hoang,
Bảy tuổi biết leo lưng trâu, không từng ngồi xe đạp.
Không biết lời bải buôi để mua lòng người khác,
Nên thua thiệt cả đời vì không thể dối lừa ai.
Ngơ ngác buổi ra thành, trước cuộc sống đua chen,
Mười năm sau chưa gội rửa cho mình thành dân chợ.
Lớp phèn hết bám chân, nhưng chất chân quê còn đó,
Tôi tranh thủ những tháng hè, thích về lại thăm quê.
Bè bạn theo đuôi trâu một thời, mơ ước nhìn tôi,
Tưởng tôi thoát kiếp ngài, nhởn nhơ hóa bướm.
Tôi nhìn vẻ hồn nhiên của đám bạn xưa thèm quá,
Cộng một chút phù hoa đâu thêm lớn tâm hồn.
Mỗi lần về quê bè bạn cũ lại vắng hơn,
Gái mười bảy đã lấy chồng, trai hai mươi đòi vợ.
Cô bạn xưa nách con ngang nhà mua chịu rượu,
Đôi mắt ướt một thời bẻn lẻn ngó bàn chân.
Xóm bên sông nhiều cô gái rời quê,
Về thăm nhà xênh xang lụa là hàng hiệu.
Vài căn nhà xây, đổi đời nhờ những đồng tiền báo hiếu,
Khởi sắc một vùng quê sao nghe có chút bùi ngùi.
Đồng bằng quê hương tôi nhiều cái nhất ngậm ngùi:
Sản lượng lúa nhiều, vùng cá ba sa lớn nhất,
Đầu tư văn hóa thấp và khó nghèo cũng nhất,
Và cũng dẫn đầu, những cô gái lấy chồng xa.
Chập tối buồn ra nhìn bến nước cô đơn,
Vầng trăng vừa lên đã bị mây mưa vần vũ.
Tôi chợt nhớ lần lỗi hẹn đầu đời, trăng cũ,
Vầng trăng nghẹn hoài, chưa tỏa sáng một vùng quê.

Trăng chưa hết nấc cục thì lại thêm một kiểu chảnh chọe khó nuốt khi người đẹp (?) nọ giới thiệu rềnh rang cuốn tiểu thuyết ba xu “Sợi Xích” tại khách sạn New World. Nghe đâu tiểu thuyết này được Hội Nhà Văn cấp giấy phép liên kết xuất bản. Trời ạ! Văn chương Việt Nam chỉ đến thế thôi sao? Hội Nhà Văn của chúng ta là những tinh hoa của lối viết bập bẹ rẻ tiền chuyện phòng the của loại diễn viên “Rung chuông là… cởi” như thế hay sao hả Trời? Đấy, cái văn hóa Việt Nam ngày nay được tính toán giàu sang nghèo hèn như thế đó. Ông Nhà thơ nghèo chuyên nghề làm răng giả, vợ bán tạp hóa ở Miền Tây thì làm sao đủ đô PR mà sánh với diễn viên thành phố dư tiền dư bạc. Nghe đâu bị dư luận phản ảnh ầm ĩ quá nên Hội Nhà Văn luống cuống ra lệnh cho thu hồi sách rồi, chẳng biết thu hồi được đến đâu, mà cho dù có thu hồi đi nữa thì cái niềm tin đặt vào Hội Nhà Văn của chúng ta cũng đã bị sứt mẻ vì những kiểu biên tập cẩu thả, cấp giấy phép bừa bãi đối với những sản phẩm văn hóa kinh khủng như thế. Chẳng trách gì Việt Nam chúng ta không có tác phẩm lớn là vậy. Trăng nhìn thấy kiểu làm ăn này bảo rằng trăng không nghẹn sao được?

Rồi lại đến chuyện một người đẹp (?) khác đi diễn show thời trang lại đem theo 26 vệ sĩ đi kèm còn hơn là tổng thống, chẳng biết show của cô ấy đắt khách đến đâu hay nét đẹp cô ấy quý giá đến cỡ nào mà được vệ sĩ bảo vệ kỹ thế? Đẹp hay quý đâu chẳng biết, chỉ thấy ồn ào tới mức chảnh chọe. Đảm bảo rồi mai đây, một người đẹp khác sẽ thi nhau tăng số lượng bảo vệ lên cho oai cho mà xem, nó đem 26 bảo vệ được thì mình đem 100, rồi 200…, bỏ ra vài chục triệu thuê vệ sĩ cho oai thì cũng dám có người làm lắm. May là show diễn trong nhà nên Trăng không nhìn thấy, chứ nhìn thấy không chừng Trăng phải nhăn mày nhăn mặt mà quay đi chỗ khác, để khỏi lọt vô mắt mình cái chảnh chọe vô bờ bến của những kẻ rửng mỡ.

Mà thôi, trăng cũng nên nghẹn, chứ trăng cứ mở mắt ra mà nhìn những cảnh trái khoáy dở hơi kiểu này thì không chừng tắt luôn chứ chẳng phải nghẹn nữa đâu, ông Trăng nhỉ?

*(?): Nghe nói đẹp, chứ chẳng biết là đẹp không nữa…

Những chuyện này báo chí trong hoặc ngoài nước nói quá nhiều rồi, cho nên tôi chẳng đào sâu lại hay khơi gợi lại thêm làm gì, chỉ muốn nói thoáng qua như một ví dụ cho sự giáo dục mà khi xưa tôi được nhận hưởng từ thân phụ của tôi, và sau đó tôi lại áp dụng cho con cái mình, cũng như chúng ta hầu hết cũng được chỉ bảo dạy dỗ về sự trung thực như vậy khi còn bé thơ.

Rõ ràng là bất cứ ai cũng muốn giáo dục con cái mình về lòng trung thực cả, khi trẻ phạm lỗi, điều cha mẹ thường làm là kêu con lại hỏi: Con hãy kể lại thật đi, không được giấu diếm sự việc tí nào, thì tội con sẽ nhẹ hơn. Nếu trẻ biết nhận lỗi và nói lại hết sự thật mà không lấp liếm, kẻ làm cha mẹ chắc chắn sẽ không phạt con mình đâu mà còn mừng trong bụng là con mình biết nói thật, đó là niềm hạnh phúc và tự hào, còn ngược lại, trẻ chỉ biết lấp liếm và dối trá, nói loanh quanh để chạy tội thì cha mẹ sẽ điên tiết lên mà đánh đòn con, hoặc đau lòng biết chừng nào khi thấy con mình như vậy. Thế đấy, sự thật có những sức mạnh tinh thần mang đến cho người ta có thể là hạnh phúc và cũng có thể là sự thất vọng não nề là vậy.

Thế nhưng ngày nay người ta lại áp dụng khác đi, ở tòa án mỗi khi xét xử tội trạng gì thì đều được nghe tòa nói nếu bị can thành thật khai báo thì sẽ được pháp luật khoan hồng, nhưng ngoài đời, nếu làm lãnh đạo mà nói sai hoặc làm sai thì chỉ thấy đỗ lỗi hoặc chạy tội lấp liếm chỗ này chỗ kia thôi. Sự kiện năm rồi ông Tổng biên tập một trang web mang tính quốc gia đưa bài viết hết sức cẩu thả, tệ hại và nhạy cảm lên báo mạng, khi bị người đọc phát hiện và vở lở mọi chuyện thì ông lại đổ thừa cho cấp dưới, cho anh đánh máy, rồi lại chấp nhận mức phạt ba chục triệu đồng, chẳng biết ông phải lấy tiền túi của ông hay tiền của tập thể để mà đóng phạt đây, chỉ thấy thương cho cái anh đánh máy trong thời đại này. Rồi lại đến sự việc đầu năm nay, bên Bộ giáo dục đào tạo lại đưa chuyện cấm đoán môn này ngành kia không được phép gây bất bình trong dư luận, thấy sự việc um trời lên, họ bèn rút lại, và lại đổ thừa cho lỗi kỹ thuật, lỗi bên nhập liệu đánh máy.

Cũng lại tội nghiệp cho cái anh đánh máy ngày nay, chẳng biết lương lậu anh bao nhiêu, có đủ nuôi vợ nuôi con gì không mà thấy anh gánh nhiều quá, nhưng vì thấy anh gánh nhiều mà tôi cho rằng các sếp quá dở. Sao họ không dám dũng cảm đứng thẳng lên mà nói: Qua sự việc trên, tôi là lãnh đạo nên xin nhận hoàn toàn trách nhiệm. Được thế thì hay quá nhỉ, sao lại đẩy tất cả tội trạng vào anh đánh máy? Nếu anh là sếp mà anh biết dũng cảm nhận lấy trách nhiệm như thế thì tôi tin chắc rằng, công chúng sẽ đứng về phía anh ngay, vì ai cũng thích người trung thực, biết nhận lỗi, chứ lấp liếm thì lại càng khiến anh xa rời sự tin yêu của công chúng hơn. Tôi nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày xưa có nói là không sợ sai lầm, chỉ sợ kẻ biết sai mà không chịu sửa. Tôi thì tôi thêm vào từ biết nhận ra sai lầm nữa. Sai thì ta sửa, điều ấy tốt quá đi chứ, ngay như con cái ta cũng vậy, nó biết nhận ra lỗi và sửa sai thì ta hạnh phúc quá rồi.

Phàm là người thì nhân vô thập toàn chứ ta có phải là thánh đâu mà không biết sai hay vấp ngã? Nếu sai có thể sửa, thì anh vẫn còn có cơ hội đấy thôi, sửa sai để phục vụ mọi người tốt hơn. Nếu sai trầm trọng thì cứ đứng lên nói thẳng là từ chức đi. Cái văn hóa từ chức của chúng ta sao mà khó đến thế ư? Mấy đời tổng thống Mỹ họ cũng sai lầm triền miên đó thôi, sai thì nhận lỗi và xin lỗi, sai nặng quá thì từ chức, như tổng thống Richard Nixon từ chức vì vụ Watergate nghe trộm tranh cử đấy. Sự dũng cảm nhận lỗi của họ dù sao cũng xóa đi được một chút nào đó vết nhơ mà họ đã vấp phải, còn hơn là giấu diếm để bị đánh mất niềm tin nơi công chúng. Tôi cho rằng sự dũng cảm ấy đặt lên bàn cân sẽ có giá trị nặng hơn là chức tước của cá nhân đó nhiều, nhưng đây chỉ là chuyện đạo đức chứ không phải là chính trị cho nên tôi không bàn sâu hơn làm gì.

Mà nói chuyện đạo đức thì muôn đời vẫn đâu có thừa nhỉ? Sự dũng cảm cũng thế, muôn đời vẫn thiếu.

Tôi có quen một chị bạn hơn tôi năm bảy tuổi gì đó, chị là giáo viên về hưu, nhan sắc chị mặn mà lắm, nhưng sau bao nhiêu lần lỗi nhịp và cả lỗi hẹn, chị vẫn cô đơn một mình, bây giờ ở nhà nuôi mẹ già, lâu lâu đến thăm chị, chị thường bảo tôi, lắm khi buồn buồn rưng rưng nước mắt, chị nói: Chị nói thật với mày nhé! Bây giờ già rồi mới nhận ra cái sai lầm của mình hồi xưa, cứ mãi kén cá chọn canh để bây giờ mới thấy hối hận, lớp trẻ bây giờ tụi nó thành đạt sung sướng, thu nhập cao, ăn tiêu thoải mái, vui chơi vô tư, lắm đứa cho rằng lấy chồng hay lấy vợ làm chi cho khổ, như là đeo cái gông vào cổ, ở vậy chẳng sướng hơn ư? Vừa độc lập vừa tự do, chẳng bị gò bó… nhưng chúng đâu biết rằng, công việc và thu nhập cao đâu có thể gắn bó với mình mãi mãi được đâu? Rồi đây ta sẽ già đi, cha mẹ ta qua đời rồi, anh em thì gia cảnh khó khăn, ai lo phận nấy, bây giờ ta không còn tiền của như xưa, nắng chiều soi rọi sắp đến gót chân rồi, lúc ấy có muốn lấy chồng cũng chẳng ai lấy, hối hận thì cũng đã muộn rồi. Chị nói cho mày biết là nếu có kiếp sau, chị sẽ lấy chồng ngay tắp lự chứ đừng tưởng đong đưa chảnh chọe lúc trẻ là hay đâu mày ạ. Ai cũng chỉ có một thời, cái sắc cũng thế và cái duyên cũng thế, đằng nào rồi cũng tàn tạ theo thời gian, lúc ấy nhìn những người chung quanh mới thấy thèm cái không khí gia đình ghê gớm, mới thấy cái gia đình nó đáng quý biết chừng nào, như chị đây thì đã muộn rồi, con cháu không có, muốn sinh một đứa con cũng chẳng được, bây giờ chị chỉ biết nhìn nắng xế buông dần trên vai mà tủi, mà tiếc, mà nhớ… Thượng đế trao cho con người cái tổ ấm thân thương là gia đình, thế mà lắm người cứ tưởng mình tài giỏi mãi mà không chịu đón nhận, thế thì về già đành phải chịu cảnh hiu quạnh là lẽ thường, có nuôi chục đứa con nuôi đi nữa cũng không thể nào bằng giọt máu của chính mình được. Chị ấy kể lại cho tôi với giọng buồn héo hắt đến não ruột, nhưng tôi nào biết làm gì để giúp chị được? Giới thiệu hay làm mai chị với một ông nào đó góa vợ ư? Chị đâu phải cần chồng mà nhận lời. Nếu chị giàu thì tay ấy cũng bòn rút hết của cải thôi, còn nếu chị nghèo thì rõ ràng khó có ông nào tìm đến. Cuộc đời nó đắng cay là thế đấy.

Vậy đó, chỉ đôi dòng tâm sự của chị thiết nghĩ như là câu trả lời gia đình cần hay không cần là đủ rồi…