Bốn mươi bảy tuổi, xuất thân từ một gia đình cha mẹ ly hôn từ nhỏ, về sống với bà ngoại, bà ngoại lắm khi phải hy sinh không mua chiếc áo đẹp để lấy tiền lo cho cháu, một thằng bé da đen yếu ớt, thế mà Barack Obama lại trở thành Thượng nghị sĩ, rồi thành Tổng thống của cường quốc số 1 thế giới mà không cần phải cậy dựa vào con cha cháu ông. Điều này Việt Nam ta chỉ có trong mơ, và nó chỉ xảy ra trên một đất nước mà sự công bằng và dân chủ được đặt lên hàng đầu và cơ hội tiến thân dành cho tất cả mọi người chứ không phân biệt ai.

Mấy ngày nay cả nước Mỹ nóng lên từng giờ do việc bầu cử Tổng thống nước này làm cả thế giới cũng hâm hấp theo, chẳng phải thế giới sợ bị lệ thuộc gì nước Mỹ, nhưng ai nấy đều theo dõi cuộc đua vào Nhà Trắng để biết ông Tổng Thống mới là ai mà mần ăn buôn bán với họ thôi, đồng thời ai cũng muốn theo dõi kịch tích của cuộc bầu cử Mỹ xem nó đi tới đâu. Rõ ràng một điều không thể chối cãi là bầu cử ở Mỹ quả thật rất công bằng và dân chủ, đúng nghĩa với từ này. Ai muốn bầu trước hay bầu chính ngày đều được vì cử tri nào ra cử tri nấy, không sợ phiếu bầu lậu xâm nhập vào được, chứ không phải như ở ta, bầu cử mang tính hình thức quá nhiều, tình trạng bầu giùm cho đạt kết quả cao để báo cáo thành tích đi bầu 99,99% xảy ra tràn lan, xem ra chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Nói như thế chẳng phải chê Việt Nam mình, nhưng kiểu bầu cử ở ta cũng như quá trình ứng cử chọn lựa còn rất nhiều điều phải bàn để cái từ dân chủ mang đúng ý nghĩa của nó, nhưng thôi, chuyện này bàn sâu quá sẽ thành chuyện chính trị mất, mà đã nói chuyện chính trị thì rất dễ xa nhau lắm.

Giữa lúc kết quả kiểm phiếu được CNN, CBS và Reuters cập nhật mỗi 5 phút một lần, tôi chợt nhớ đến ngày xưa, ai nấy đều được học tập, nói nhồi sọ thì đúng hơn, rằng bọn đế quốc Mỹ là phường gian manh tráo trở, là kẻ thù không đội trời chung, cần phải bị tiêu diệt, và chắc chắn chúng sẽ bị tiêu diệt, vân vân và vân vân… Người lớn chúng tôi thì coi bộ khó tẩy não hơn, nhưng đám trẻ thì bị in đậm sâu trong đầu, đến nỗi gần đây thôi, khi chúng đã lớn thành những thanh niên rồi, sau sự kiện bọn khủng bố tấn công tòa tháp đôi New York 11/9/2001 mà có người còn bảo là đáng đời thằng đế quốc, tất nhiên những người này chẳng bao giờ được tiếp cận với văn hóa, báo chí, hoặc truyền thông hiện đại mà chỉ là những người nông dân chân lấm tay bùn nên suy nghĩ họ giản đơn là thế, bởi vì họ đã bị nhồi sọ đã lâu, cứ nói đến Mỹ là gọi bằng thằng đế quốc mà không biết rằng ngày nay Việt Nam ta đang học hỏi những điều tốt đẹp từ cái đất nước mà họ gọi là thằng đế quốc đó.

Câu chuyện trên là bằng chứng cho việc không đáng làm là việc nhồi sọ, bắt kẻ khác chỉ biết những điều mình nói, chỉ được làm những điều mình bảo, và chỉ được suy nghĩ những điều mình cho phép. Trong một xã hội văn minh và công bằng thì đây quả là một điều rất tệ hại, nó nghiền nát tư duy của con người thành lú lẫn, nó cướp đi cái tài sản quý giá nhất là tinh thần của con người mà Thượng Đế đã ban cho, nó làm đầu óc con người ta mụ đi, không phát triển được. Ngay chính tôi đây, việc dạy dỗ con cái tôi cũng không bao giờ nhồi sọ, cho dù tôi rất nghiêm khắc. Bởi vậy cho nên sau khi các con tôi tốt nghiệp ra trường chúng không bao giờ núp dưới bóng cha mình, cho dù chúng biết bạn bè tôi ở trên thành phố rất nhiều nhưng chúng không bao giờ đặt chân đến xin việc hoặc nhờ ba hỏi giùm, mà chúng tự ên cầm đơn đi chỗ khác. Lúc đầu tôi cũng hơi bực vì mình lo cho con cái thôi, vì chúng không thèm hỏi mình một tiếng, nhưng sau đó tôi rất mừng vì con mình đã chứng tỏ được khả năng của nó mà không bao giờ cần phải núp sau bóng tôi. Tư duy được hình thành từ những việc rất nhỏ là vậy, do đó tôi coi việc nhồi sọ trong giáo dục là một thứ tệ hại cần phải loại bỏ.

Hơn hai mươi năm trước, lúc tôi còn làm trưởng phòng, những lúc kế hoạch đưa ra mà nhân viên ai nấy đều gật thì tôi vô cùng chán, sống là cần phải có phản biện, cho dù là động chạm đến mình nhưng cần phải có, ý tưởng và thực hành cần phải phát triển rộng rãi và phong phú, chứ cứ y như khuôn thì chán ngắt, những lần như thế thì tôi nói thẳng vậy thì bày ra cuộc họp này để làm chi? Cứ việc lệnh cho anh này anh kia, chị này chị kia làm là xong thôi. Do đó nên ý nghĩ này mấy chục năm nay đã thành thói quen, cuộc sống phải trăm hoa đua nở, chứ nhồi sọ thành một cái khuôn thì xã hội sẽ đầy rẫy rôbôt mà thôi.

Thế nhưng vẫn có những kẻ chỉ thích được nhồi sọ, chỉ thích làm theo đúng ý cấp trên, không dám lệch ra một ly, cho dù cái lệch ấy sẽ đem rất nhiều lợi ích cho tập thể. Quả nhiên những người này khó mà tiến bộ vì sọ họ đã được nhồi thành khuôn, mất hẳn cảm hứng sáng tạo, thế nhưng họ vẫn làm để giữ lấy cái ghế hoặc để kiếm chác công danh chi đó cho nên họ coi việc nhồi sọ cũng là chuyện bình thường. Người nước ngoài hoàn toàn khác, ngay từ thời học sinh, các bài làm của học sinh mỗi người một ý khác chứ không có đáp án thang điểm như ta đâu, làm như thế mới kích thích sự sáng tạo của mỗi con người ngay từ lúc còn tấm bé là thế.

Rất may là ngày nay, với sự phát triển không ngừng của công nghệ truyền thông, thông tin được cập nhật hằng ngày nên việc nhồi sọ người dân đã trở thành quá khứ, vì nó hoàn toàn không có tác dụng nữa, ngoại trừ chỉ có nhà tù trại giam mới còn hình thức này, nhưng theo tôi, nó vẫn không hề có tác dụng gì, vì cho dù những tù nhân là những người mất tự do cũng không thể xoay đầu óc họ theo ý mình được, vả lại, đã nói là tư duy nghĩa là quyền suy nghĩ, hiểu biết, cảm nhận đúng sai là những quyền thiêng liêng nhất của con người, có dùng hành vi hoặc thủ đoạn nào cũng khó mà khuất phục được đầu óc con người ta, thế nên cái việc nhồi sọ biến mất đi là vừa để cho anh nông dân kia đừng phải thốt lên một cách hồn nhiên là đáng đời thằng đế quốc nữa, vì cái thằng đế quốc này nó có nhiều điều đáng để chúng ta học tập lắm đó. Hihi…

Thôi, viết đến đây thì xì tốp được rồi, viết nhiều quá không khéo ai đó ghé qua đọc rồi bảo mình nhồi sọ cũng nên. Hic!